Nhiều đội bóng phong trào mua áo đấu mới tinh, mặc được ba bốn trận đã thấy cổ áo xù lông, số áo bong tróc từng mảng, còn màu vải thì bạc hẳn so với lúc mới nhận hàng. Phần lớn không phải do vải kém, mà do cách giặt, phơi, ủi sai ngay từ lần đầu tiên. Vải thun lạnh và vải mè dùng cho áo thể thao có cấu trúc sợi khác hẳn áo cotton mặc hàng ngày, chưa kể phần tên số in nhiệt hay ép decal lại là một lớp vật liệu hoàn toàn khác dán lên trên bề mặt vải. Bài viết này gom lại kinh nghiệm thực tế từ việc giặt ủi hàng loạt cho các đội đặt áo tại Tú Nhi, để một người mua áo lẻ hay một chủ nhiệm đội mua vài chục áo đều biết cách giữ áo bền và đều màu qua nhiều mùa giải.
Giặt máy không phải điều cấm kỵ, nhưng cách máy vận hành ảnh hưởng trực tiếp đến tuổi thọ áo. Máy giặt cửa trên với trục quay đứng và cánh khuấy ở giữa lồng thường làm áo bị xoắn vào nhau, cọ xát mạnh ở những điểm tiếp xúc, đặc biệt là vùng có in tên số. Máy giặt cửa ngang quay theo kiểu lồng trống nhẹ nhàng hơn nhiều. Nếu bắt buộc dùng máy cửa trên, nên cho áo vào túi giặt lưới và chọn chế độ giặt nhẹ, vắt ở tốc độ thấp nhất. Giặt tay vẫn là cách an toàn nhất cho áo có in ấn cầu kỳ hoặc áo đội trưởng, đội phó có thêm phù hiệu. Vò nhẹ bằng tay, không chà xát trực tiếp lên phần chữ số, và tuyệt đối không vắt xoắn áo theo kiểu vặn khăn vì sợi thun bị kéo lệch sẽ không co lại đúng hình dạng ban đầu, đó chính là nguyên nhân áo bị bai form dù chỉ giặt vài lần.
Nước giặt có chất tẩy enzyme hoặc chất làm trắng quang học phù hợp với áo trắng cotton nhưng lại là kẻ thù của vải thể thao nhuộm màu và các lớp in. Những chất này ăn mòn dần liên kết màu trong sợi vải, khiến áo đỏ ngả sang cam, áo xanh dương bạc thành xanh nhạt sau khoảng mười lần giặt. Nên chọn nước giặt trung tính, không chứa chất tẩy, và giặt riêng áo màu đậm với áo màu nhạt trong vài lần giặt đầu để tránh loang màu. Nước xả vải nghe có vẻ vô hại nhưng thực ra để lại một lớp màng mỏng trên sợi vải, làm giảm khả năng thấm hút mồ hôi vốn là đặc tính quan trọng nhất của vải thun lạnh. Áo sẽ mất dần cảm giác thoáng mát, mặc lên thấy bí hơn hẳn so với lúc mới mua dù nhìn bên ngoài vẫn còn mới.
Đây là điều nhiều người mua áo không để ý: tên cầu thủ, số áo và logo đội không phải là màu nhuộm trong sợi vải, mà là một lớp vật liệu riêng được ép nhiệt hoặc dán decal lên bề mặt sau khi cắt may. Lớp keo kết dính giữa vật liệu in và vải chịu nhiệt, chịu ma sát kém hơn nhiều so với thuốc nhuộm đã ăn sâu vào sợi vải. Vì vậy trong thực tế, một chiếc áo đấu thường xuống màu ở phần số áo trước, sau đó mới thấy nền vải bạc dần. Cách bảo vệ đơn giản nhất là luôn lộn trái áo trước khi giặt, để phần in nằm ở mặt trong, tránh cọ xát trực tiếp với các áo khác hoặc thành lồng giặt. Nếu áo có in cả trước ngực lẫn sau lưng, lộn trái gần như là bắt buộc chứ không còn là khuyến nghị nữa.
Nhiệt độ bàn ủi cao là thứ phá hỏng phần in nhanh nhất, nhanh hơn cả giặt sai cách. Keo ép nhiệt và decal vinyl bắt đầu mềm ra và biến dạng ở nhiệt độ khoảng 150 độ C trở lên, trong khi bàn ủi gia dụng ở mức trung bình đã dễ dàng vượt ngưỡng này. Nguyên tắc an toàn là ủi mặt trái áo, để lửa ở mức thấp nhất, và tuyệt đối không ủi trực tiếp lên phần chữ số dù ở mặt phải hay mặt trái. Nếu áo nhăn nhiều ở vùng ngực có in, tốt nhất lót một lớp vải mỏng hoặc khăn giấy giữa bàn ủi và áo, hoặc đơn giản là dùng hơi nước từ máy sấy, treo áo cho phẳng tự nhiên thay vì ủi. Nhiều đội bóng có thói quen ủi áo thẳng thớm trước trận để nhìn chỉn chu trên sân, nhưng nếu làm sai cách thì chính hành động này lại rút ngắn tuổi thọ bộ áo nhanh hơn cả chục trận đấu cộng lại.
Ánh nắng trực tiếp gay gắt vừa làm phai màu vải vừa làm giòn lớp keo in, khiến chữ số bắt đầu bong mép chỉ sau một mùa hè phơi ngoài trời. Nên phơi trong bóng râm, nơi thoáng gió để áo khô nhanh mà không cần nắng gắt. Một chi tiết nhỏ nhưng ít người để ý là vị trí móc phơi: nếu kẹp áo bằng kẹp quần áo ngay trên phần in, chỗ đó sẽ bị kéo giãn cục bộ và để lại vết ố khi keo tiếp xúc lâu với ánh sáng qua khe kẹp. Nên móc áo qua vai bằng móc treo tròn, không dùng kẹp trực tiếp lên phần ngực áo. Với áo thun lạnh mỏng, phơi trong nhà bằng quạt thông gió cũng đủ khô trong vài giờ, không nhất thiết phải mang ra nắng.
Áo không mặc trong thời gian dài nên gấp gọn cất trong ngăn tủ khô ráo, tránh treo móc liên tục nhiều tháng vì trọng lượng vải kéo dần phần vai khiến áo bị chảy xệ form khi lấy ra mặc lại. Trước khi cất, áo phải khô hoàn toàn, kể cả những nếp gấp ở nách và cổ áo, nếu không sẽ sinh mốc và ám mùi dù chỉ cất trong túi kín vài tuần. Có thể bỏ thêm một gói hút ẩm nhỏ vào túi đựng áo nếu cất ở nơi ẩm như miền Bắc vào mùa nồm. Với áo thi đấu chính thức có in tên số riêng từng cầu thủ, nên gấp áo với phần in nằm phía trong để tránh áo khác cọ trực tiếp lên bề mặt khi xếp chồng cả chục cái trong túi đội.
Đây là vấn đề riêng của các đội bóng đá, bóng chuyền phong trào mà người mua áo lẻ không gặp phải. Khi một đội có 20 áo cùng một lô vải, cùng một lần in, nhưng mỗi cầu thủ tự mang về nhà giặt theo thói quen riêng, chỉ sau vài tháng bộ áo sẽ lệch màu rõ rệt khi xếp hàng chụp ảnh đội hình: có áo còn tươi màu, có áo đã bạc hẳn vì chủ nhân dùng nước nóng và bột giặt tẩy mạnh. Kinh nghiệm từ các đội đặt áo lâu năm ở Tú Nhi là nên có một bản hướng dẫn giặt ngắn gọn phát cho cả đội ngay khi nhận áo, hoặc tốt hơn nữa là chỉ định một người quản lý trang phục phụ trách giặt tập trung cho cả đội bằng cùng một loại nước giặt, cùng một chế độ máy. Cách này vừa giữ màu đồng đều, vừa tránh tình trạng một vài áo hỏng sớm phải đặt in lại lẻ, tốn thời gian chờ và đôi khi màu vải lô mới không khớp hoàn toàn với lô cũ.
Một chiếc áo thể thao được bảo quản đúng cách hoàn toàn có thể giữ màu và form dáng qua hai, ba mùa giải liên tục, trong khi áo bị giặt ủi sai chỉ cần một mùa đã trông cũ kỹ hẳn so với ngày nhận hàng. Với các đội đặt số lượng lớn, việc thống nhất cách giặt ngay từ đầu còn quan trọng hơn cả việc chọn vải tốt, vì vải tốt đến mấy cũng không chịu nổi nước tẩy mạnh và bàn ủi nóng liên tục.